Izabela Bucka

„Sherlock Holmes” – XIX-wieczny kryminał czy nowoczesne kino akcji

Docelowa grupa odbiorców (etap edukacji): 

Zajęcia koła filmowego lub języka polskiego kierowane są do uczniów starszych klas gimnazjum oraz szkoły ponadgimnazjalnej.

 

Cele lekcji

Uczeń:

  • zapoznaje się z przykładem kinematografii światowej
  • zapoznaje się z gatunkami filmowymi (kryminał, thriller)
  • kształtuje umiejętność analizy dzieła filmowego
  • kształtuje umiejętność porównywania pierwowzoru literackiego z późniejszymi interpretacjami
  • doskonali umiejętność odbioru różnych tekstów kultury

Czas pracy

3 godziny lekcyjne

Środki dydaktyczne

  • karty pracy

Formy pracy

  • prezentacja
  • dyskusja
  • mapa myśli
  • praca z kartą pracy

Metody pracy

  • praca w podgrupach
  • praca z całą grupą uczestników zajęć

Przebieg lekcji

Nauczyciel przedstawia uczniom tytuł filmu, który będą oglądać i zadaje pytanie, z jakim gatunkiem filmowym oraz epoką się kojarzy? (film detektywistyczny, kryminał osadzony w XIX wieku).

Uczniowie opisują wizerunek Sherlocka Holmesa, odnosząc się do swojej wiedzy. Informacje uzupełnia uczeń, który przygotował krótką prezentację nt. postaci. Źródło – http//pl.wikipedia.org. Przewidywane odpowiedzi: bohater kryminalnych powieści Artura Conan Doyle'a odgrywających się w XIX-wiecznej Anglii; prywatny detektyw, który przy rozwiązywaniu zagadek kryminalnych posługiwał się metodą dedukcji, doskonałą spostrzegawczością oraz wiedzą z dziedziny medycyny, psychologii i balistyki; skrzypek i bokser; ubrany w płaszcz w kratę z peleryną i charakterystyczną czapkę; palił fajkę; w pracy detektywa pomagał mu doktor Watson.

Nauczyciel dzieli uczniów na 4 grupy. Rozdaje każdej grupie kartę pracy (załączniki 1, 2, 3, 4 ). Uczniowie w podgrupach mają podczas seansu zwrócić szczególną uwagę na 4 obszary tematyczne: główny bohater i jego przeciwnik, miejsce akcji, elementy grozy i niesamowitości. Uczniowie zapoznają się z pytaniami i zagadnieniami. Nauczyciel zapisuje na tablicy schemat mapy myśli ze wspomnianymi czterema tematami:
sherlock holmes 1

Projekcja filmu (lub jego obszernych fragmentów).

Uczniowie kończą uzupełnianie kart pracy, dopisują ostatnie wnioski i spostrzeżenia.

Krótka dyskusja i wymiana zdań na temat pierwszych wrażeń i spontanicznych opinii po obejrzeniu filmu.

Nauczyciel inicjuje wymianę zdań na temat filmu. Uczniowie prezentują zebrane spostrzeżenia zapisane na kartach pracy, wymieniają się opiniami na poszczególne tematy.

Nauczyciel wyjaśnia trudniejsze elementy: loże masońskie i okultyzm.

Przewidywane odpowiedzi:

Grupa 1.

Sherlock Holmes – kontrowersyjny prywatny detektyw; niepokorna osobowość i niekonwencjonalne metody pracy; rozwiązuje kryminalne zagadki własnymi sposobami, nie zawsze zgodnymi z prawem; równie dobrze posługuje się myśleniem dedukcyjno – analitycznym, co pięściami (uczestnik nielegalnych walk bokserskich w wolnym stylu) i sprytem („przebieranki"); skuteczności jego działań sprzyja wiedza i wszechstronność zainteresowań (medycyna, prawa chemiczno-fizyczne, teoria muzyki) oraz drobiazgowa spostrzegawczość (monologi wewnętrzne, analizujące zachowania swoje i innych bohaterów), a także szybkość działania i myślenia; niedbale ubrany i uczesany (brak charakterystycznej czapki i płaszcza, fajka z rzadka), bałaganiarz ze znamionami szaleństwa (zdemolowane mieszkanie na Baker Street, gdzie pracuje nad urządzeniem wyciszającym huk wystrzału); dziwak zachowujący się wbrew konwenansom (testuje na psie Watsona środek znieczulający); złośliwy, sarkastyczny, niemiły dla innych – angielski anty-dżentelmen; pewny siebie, a jednak nieufny wobec kobiet i zazdrosny o swego przyjaciela (celowo chce go zniechęcić do narzeczonej); ich „trudna" przyjaźń jest przeplatana emocjonalnym szantażem w stosunku do Watsona.

Grupa 2.

Przestrzeń i obrazowanie

Miejscem akcji jest XIX-wieczny Londyn zatopiony w monochromatycznej czarno-brązowej tonacji. Późnym wieczorem lub księżycową nocą, podczas deszczu, burzy odwiedzamy wąskie, zatłoczone, brudne uliczki w robotniczych dzielnicach, gdzie londyński proletariat, biedota o nieprzystojnych twarzach, żebracy i rzezimieszki szukają okazji do zarobku; miejscem rozrywki mieszkańców przedmieść jest brudny szynk i odrapany ring bokserski; brukowanymi uliczkami jeżdżą dorożki kryjące w swym ciemnym wnętrzu tajemniczych bohaterów z wyższych sfer; śledzimy ich w podziemnych katakumbach, więzieniach i arystokratycznych pałacach z sekretnymi komnatami; widz podróżuje razem z Holmesem po najsłynniejszych miejscach Londynu, kolejnego bohatera filmu, w którym ścierają się siły dobra i zła – to Parlament, twierdza Tower, konstrukcja Tower Bridge w budowie, doki Tamizy i barki na rzece; wszystko w ciemnej poświacie czarnego nieba, z kruczym krakaniem w tle; mrok londyńskiego podziemia: cmentarzy, lochów, krypt świątyń, kanałów, piwnic pałaców tworzą złowrogi labirynt, w którym uwięzieni są bohaterowie, a „rozkład" w laboratorium karła – naukowca współtworzy obraz metropolii pełnej sprzeczności - zbrodni i geniuszu; punktem kulminacyjnym tego obrazu miasta jest śmierć Lorda Blackwooda na szczycie szkieletu Tower Bridge na tle wzburzonego nieba.

Grupa 3.

Lord Blackwood - „czarny charakter" filmu, główny antagonista Holmesa; diaboliczny, chorobliwie ambitny hochsztapler, który zaaranżował własną śmierć, by wykreować się na cudotwórcę zmartwychwstałego z grobu; zakapturzony kapłan tajnego bractwa składający rytualne ofiary z ludzi w imię wyższej sprawy - przejęcia nieograniczonej władzy nad światem; czarna magia i praktyki okultystyczne mają wzmocnić jego moc i być źródłem jego potęgi; w rzeczywistości wykorzystuje naukowe osiągnięcia (magiczne sztuczki) oraz strach ludzi w „słusznej sprawie" – zbudowania „Nowego Ładu" despotycznego szaleńca; elegancko ubrany, spokojny, elokwentny, szepczący magiczne zaklęcia (niczym Lucyfer) jest niebezpiecznym zbrodniarzem.

Irene Adler – femme fatale, przestępczyni, bohaterka skandali; używa seksapilu jako broni, sprytna i podstępna, nie cofa się przed zbrodnią, by osiągnąć cel.

Karzeł Reordan – naukowiec, chemik-alchemik, eksperymentator prowadzący doświadczenia, bez którego Lord Blackwood nie realizowałby swojego spisku – pracował nad masową bronią chemiczną sterowaną przez nadajnik; padł ofiarą swojej wiedzy – „zlikwidowany" przez Blackwooda.

Inne negatywne postaci:

Lord Coward – arystokratyczny wspólnik Blackwooda w antyrządowym spisku, zdrajca stanu.

Profesor Moriarty – tajemniczy i niebezpieczny, zleceniodawca Irene.

Wielkolud Dredger i dokerzy. Przekupiona cyganka Flora.

Grupa 4.

Elementy świata mistycznego; niesamowitości.

Tajne stowarzyszenie arystokratów – Świątynia Czterech Zakonów, których członkowie praktykują czarną magię i okultyzm; symboliczne ceremonie (np. picie z jednego kielicha jak komunia święta) oraz mistyczne teorie (np. sfinks) mają jednoczyć i wzmacniać ich dążenia do kontroli społeczeństwa; rytualne mordy i akty seksualne w podziemnych kryptach oraz korzystanie z księgi zaklęć ma być źródłem ich potęgi; symbolika okultystyczna (np. pentagram) reprezentowana jest na szkicach, przedmiotach i ścianach tajemnych komnat.

Działania Blackwooda – „manipuluje" umysłami więźniów (jak Hannibal Lecter); „powstaje" z grobu i spaceruje po cmentarzu; sprawia, że ambasador staje się żywą pochodnią; przemawia z „offu" w rzeźni; spektakularna śmierć na konstrukcji Tower Bridge.

Laboratorium karła – chemika; maszyna elektrostatyczna poraża prądem jak czarodziejska różdżka.

Sceny akcji:

Scena otwierająca – błyskawicznie rozegrane zatrzymanie Lorda Blackwooda; walka bokserska w odrapanym ringu pośród tłumu żądnego krwi w rytm żwawej irlandzkiej muzyki (szybki montaż i monolog wewnętrzny bohatera - odniesienia do współczesnej wiedzy o boksie); scena śledzenia Irene.

Adler; bijatyka w stoczni i „zwodowanie" statku na Tamizie; walka z Blackwoodem w rzeźni nad rzeką, wybuchy i pożary; sceny wskakiwania Holmesa do Tamizy i pojedynek na szczycie Tower Bridge (James Bond); rozbrojenie nadajnika i ucieczka Irene na szczyt konstrukcji mostu, (wyczyny kaskaderskie jak we współczesnym filmie sensacyjnym).

Uczniowie każdej z grup formułują najważniejsze wnioski z notatek i dyskusji. Nauczyciel podpowiada, że zebrane przez uczniów wnioski można połączyć w dwie grupy: cechy współczesne i „retro". Uczniowie uzupełniają mapę myśli na tablicy:

 „SHERLOCK HOLMES"
 obraz mrocznego XIX-wiecznego Londynu (jak w powieściach Dickensa)
+
 kontrowersyjny główny bohater; ekscentryk; o trudnym charakterze; indywidualista, który walczy ze złem dla dobra społeczeństwa (James Bond i dr House); nowoczesny bohater w romantycznej stylizacji
+
 demoniczny Lord Blackwood (Lord Voldemort)
+
 szybka narracja i sceny akcji współczesnego kina
+
 gotycki klimat epoki wiktoriańskiej, niebezpiecznej, ale i romantycznej  dominacja racjonalizmu i nauki, „szkiełko i oko" (CSI: Kryminalne zagadki)

sherlock holmes 2

Ocena pracy uczniów

Praca domowa

Czy mógłbyś polubić Sherlocka Holmesa? Dlaczego? Sformułuj krótkie uzasadnienie.

  • W powieści Ch. Dickensa pt. „Opowieść wigilijna" (lub innej powieści tego pisarza) znajdź fragmenty opisu miasta i wnętrz domów. Wskaż cechy wspólne z wizerunkiem Londynu w filmie.
  • Na mapie współczesnego Londynu zaznacz miejsca, które „grały rolę" w filmie.

Załączniki

Karta pracy 1


Charakterystyka Sherlocka Holmesa:

Oglądając film, zwróć uwagę i zanotuj najważniejsze spostrzeżenia na następujące tematy:

  • wygląd i sposób ubierania (czy różni się od pierwowzoru literackiego):


  • zainteresowania i sposoby spędzania wolnego czasu, np. sceny walki bokserskie):


  • doświadczenie ze skrzypcami i muchami:


  • zachowane i osobowość detektywa (sceny na Baker Street), także w porównaniu z wizerunkiem angielskiego dżentelmena:


  • metody pracy (sceny w katakumbach, pościg za Irene, laboratorium karła, sceny w londyńskich dokach, parlamencie brytyjskim, Sherlock w areszcie i domu sir Thomasa, ukrywający się na strychu):


  • życie uczuciowe i przyjaźń (obiad w restauracji, wizyty Irene:


  • inne spostrzeżenia:


Karta pracy 2


Przestrzeń i obrazowanie w filmie

  • Nazwij miejsce akcji i słynne miejsca będące tłem akcji:


  • Podaj miejsca, będące tłem poszczególnych scen filmu:


  • Określ kolorystykę i nastrój scen na ulicach miasta i w budynkach, jaki nastrój wywołują:


  • Określ styl wnętrz (kamienica przy Baker Street, pałac Sir Thomasa, gabinet Cowarda, laboratorium liliputa) oraz budynków publicznych( więzienie, Parlament, cmentarz):


Karta pracy 3


Czarne charaktery:

  • Jak wygląda Lord Blackwood i jaki ma styl ubierania?


  • Jakie zwierzę towarzyszy scenom z jego udziałem i jaką ma symbolikę?


  • Podaj przykłady zachowania Lorda Blackwooda, jego cele i metody działania. Zwróć uwagę na sceny: rytualnego mordu w krypcie, rozmowy z Holmesem w więzieniu, zebrania członków tajnego stowarzyszenia i wystąpienie na obradach parlamentu, analizy zasad działania Blackwooda dokonanej przez Holmesa:


  • Czy możesz podać negatywnych bohaterów z innych filmów podobnych do Blackwooda?


  • Wymień i krótko opisz pozostałe negatywne postaci w filmie:


Karta pracy 4


Świat mistyczny i religijny; sceny akcji.

  • Wymień pojawiające się w filmie elementy mistycyzmu (scena w podziemiach świątyni, zachowanie i tajemnicze wypowiedzi Blackwooda w więzieniu, zdarzenia na cmentarzu, wygląd laboratorium karła, wizyta w siedzibie tajnego bractwa i w domu Sir Rotherama), tajemnicze symbole i przedmioty:


  • Wymień momenty grozy:


  • Zanotuj sceny szybkiej akcji (pojedynki, bijatyki, pościgi):


 
 

UWAGA! Ten serwis używa pliki cookies

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Rozumiem. Zamknij okno.

Cookies

Dokładamy wszelkich starań, aby prowadzony serwis ułatwiał każdemu użytkownikowi przeglądanie strony. Dlatego w trosce o bezpieczeństwo i wygodę zakupów informujemy, że poruszając się po stronie wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez stronę plików cookies. Istnieje możliwość korzystania ze strony internetowej bez wykorzystywania mechanizmu cookies, ale może to oznaczać, że niektóre funkcje lub usługi witryny nie będą działać poprawnie. Jeśli nie wyrażasz zgody na korzystanie z plików cookies powinieneś zaznaczyć w ustawieniach przeglądarki opcję odrzucania plików cookies lub sygnalizowania ich przesłania.

Czym są pliki cookies?

Pliki cookies (w dosłownym tłumaczeniu: ciasteczka) są to małe pliki tekstowe, wysyłane i przechowywane w Urządzeniu, z którego użytkownik łączy się z Internetem i wchodzi na stronę internetową Pliki te są bardzo pożyteczne, gdyż pozwalają "stronie" rozpoznać preferencje użytkownika. Plik cookie zazwyczaj zawiera nazwę strony internetowej z której pochodzi, "długość życia" pliku (to znaczy czas jego istnienia), oraz wartość, którą jest zazwyczaj przypadkowo wygenerowany unikalny numer.

Najczęściej pliki cookies są używane do:

  1. zapamiętywania danych, takich jak informacje wpisywane do formularzy czy danych logowania,
  2. identyfikacji użytkowników jako zalogowanych,
  3. zapamiętywania ustawień użytkowników dotyczących układu strony, rozmiaru tekstu, preferencji i kolorów,
  4. pokazywania użytkownikom, że są zalogowani na naszej stronie internetowej,
  5. wymiany informacji z partnerami handlowymi w celu świadczenia usług na naszej stronie internetowej. Informacje udostępniane w ten sposób są wykorzystywane wyłącznie do dostarczania usług, produktów i funkcji i nie są wykorzystywane do innych celów.

Do czego wykorzystujemy pliki cookies?

Wykorzystujemy pliki cookies do obserwacji sposobów użytkowania strony, dzięki czemu możemy zapewnić wygodę i bezpieczeństwo dokonywania zakupów. Korzystając z plików cookies nie przechowujemy Twoich danych osobowych, ani innych poufnych informacji.

Rodzaje wykorzystywanych Cookies

Stosowane przez nas cookies są bezpieczne dla Urządzenia Użytkownika. W szczególności tą drogą nie jest możliwe przedostanie się do Urządzeń Użytkowników wirusów lub innego niechcianego oprogramowania lub oprogramowania złośliwego. Pliki te pozwalają zidentyfikować oprogramowanie wykorzystywane przez Użytkownika i dostosować Serwis indywidualnie każdemu Użytkownikowi. Cookies zazwyczaj zawierają nazwę domeny z której pochodzą, czas przechowywania ich na Urządzeniu oraz przypisaną wartość.  Wykorzystujemy dwa typy plików cookies:
  1. Cookies sesyjne: są przechowywane na Urządzeniu Użytkownika i pozostają tam do momentu zakończenia sesji danej przeglądarki. Zapisane informacje są wówczas trwale usuwane z pamięci Urządzenia. Mechanizm cookies sesyjnych nie pozwala na pobieranie jakichkolwiek danych osobowych ani żadnych informacji poufnych z Urządzenia Użytkownika.
  2. Cookies trwałe: są przechowywane na Urządzeniu Użytkownika i pozostają tam do momentu ich skasowania. Zakończenie sesji danej przeglądarki lub wyłączenie Urządzenia nie powoduje ich usunięcia z Urządzenia Użytkownika. Mechanizm cookies trwałych nie pozwala na pobieranie jakichkolwiek danych osobowych ani żadnych informacji poufnych z Urządzenia Użytkownika.

Możliwość określenia warunków przechowywania lub uzyskania dostępu przez cookies

  1. Istnieje możliwość takiego skonfigurowania każdej przeglądarki internetowej, aby całkowicie lub częściowo wyłączyć możliwość przechowywania plików cookies na dysku twardym komputera lub innego urządzenia wykorzystywanego w celu przeglądania stron internetowych. Brak wyrażenia akceptacji plików cookie nie oznacza braku możliwości korzystania z strony.
  2. Użytkownik może samodzielnie i w każdym czasie zmienić ustawienia dotyczące plików Cookies, określając warunki ich przechowywania i uzyskiwania dostępu przez pliki Cookies do Urządzenia Użytkownika. Zmiany ustawień, o których mowa w zdaniu poprzednim, Użytkownik może dokonać za pomocą ustawień przeglądarki internetowej lub za pomocą konfiguracji usługi. Ustawienia te mogą zostać zmienione w szczególności w taki sposób, aby blokować automatyczną obsługę plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o każdorazowym zamieszczeniu Cookies na urządzeniu Użytkownika. Szczegółowe informacje o możliwości i sposobach obsługi plików cookies dostępne są w ustawieniach oprogramowania (przeglądarki internetowej).
  3. Użytkownik może w każdej chwili usunąć pliki Cookies korzystając z dostępnych funkcji w przeglądarce internetowej, której używa.
  4. Ograniczenie stosowania plików Cookies, może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie internetowej Serwisu.